De grootste fout in communicatie? Beginnen bij een middel, terwijl de inhoudelijke opgave nog niet scherp is. “Kun je een nieuwsbrief maken?” Veel communicatieprofessionals herkennen deze vraag. Of een variant daarop:
“We moeten een campagne starten.”
“Kun je iets doen op social media?”
“Misschien moeten we een webinar organiseren.”
Vaak begint een communicatievraagstuk bij een middel. Maar een nieuwsbrief, campagne of webinar is geen oplossing op zichzelf. Sterker nog: soms is een nieuwsbrief precies wat nodig is. Soms een campagne. Soms een bijeenkomst. En soms blijkt communicatie niet eens het belangrijkste antwoord. De eerste vraag is daarom niet: welk middel zetten we in? De eerste vraag is: wat willen we inhoudelijk bereiken? En precies daar begint Factor C.
Van middel naar opgave
Bij publieke organisaties ben je voor resultaat bijna altijd afhankelijk van anderen. Inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties of professionals. Allemaal hebben ze hun eigen belangen, vragen en perspectieven. Dat maakt communicatie complex. Want wil je vooral uitleg geven? Mensen laten meedenken? Of wil je gedrag veranderen? Veel communicatieprofessionals herkennen de reflex in organisaties: er wordt al snel gevraagd om een communicatiemiddel.
Maar stel: een gemeente wil inwoners helpen om hun tuin klimaatbestendiger te maken vanwege droogte en wateroverlast.
Dan lijkt een campagne misschien logisch. Maar voordat je een campagne ontwikkelt, is de eerste vraag: waar zit eigenlijk het vraagstuk? Weten inwoners onvoldoende wat ze kunnen doen? Dan draait het om informeren. Zijn inwoners al overtuigd, maar komen ze nog niet in actie? Dan gaat het eerder over activeren. Of blijkt uit gesprekken dat inwoners vooral praktische of financiële belemmeringen ervaren? Dan vraagt het vraagstuk misschien om een combinatie van communicatie én ondersteuning.
Hetzelfde geldt voor een nieuwsbrief. Een beleidsadviseur vraagt om een nieuwsbrief over een nieuw afvalbeleid. Maar wat is eigenlijk het doel? Wil je uitleg geven over een besluit? Mensen laten meedenken? Of gedrag veranderen? Pas als die vraag helder is, kun je bepalen of een nieuwsbrief de juiste keuze is.
Informeren, participeren of activeren?
En precies daar helpt Factor C bij. De methodiek is ontwikkeld om communicatie niet naast beleid te zetten, maar midden in de opgave. Niet achteraf “even communicatie erbij”, maar samen met beleidsadviseurs of projectteams bepalen wat nodig is. Binnen Factor C werken we grofweg met drie communicatie-instrumenten:
- Informeren – mensen begrijpen wat er speelt of verandert.
- Participeren – mensen denken mee of leveren perspectieven aan.
- Activeren – mensen komen daadwerkelijk in beweging.
Dat klinkt misschien logisch, maar in de praktijk maakt juist deze keuze een wereld van verschil. Want een social post, nieuwsbrief of webinar is functieneutraal. Het middel krijgt pas betekenis door het doel erachter. Een webinar kan informeren, participeren of activeren. Een nieuwsbrief ook. En juist daar gaat het in de praktijk nog vaak mis.
Eerst de waarom-vraag, dan pas het middel
Om communicatieprofessionals daarbij te helpen werken we in Factor C met de 4 sleutels. Je begint altijd bij de inhoudelijke opgave:
- Sleutel 1 – wat wil je inhoudelijk bereiken en welke rol heeft communicatie? Informeren, participeren of activeren?
- Sleutel 2 – wat is de concrete boodschap, participatievraag of oproep?
- Sleutel 3 – wie wil je bereiken en wie is de meest geloofwaardige afzender?
Pas daarna volgt:
- Sleutel 4 – welke vorm of middelen passen hierbij?
Van theorie naar praktijk: de Factor C-box
Om Factor C praktisch toepasbaar te maken, hebben we de Factor C-box vernieuwd. De box helpt je letterlijk om samen met collega’s of opdrachtgevers keuzes te maken. Met functiekaarten, vormkaarten en het toegangskwadrant onderzoek je welke aanpak past bij jouw vraagstuk. Niet op basis van gewoonte of voorkeur, maar op basis van de antwoorden op de vier sleutels. Zo werk je niet vanuit: “we moeten iets op social media”, maar vanuit: “wat helpt hier eigenlijk het best?”
Zelf aan de slag op 30 juni
Op dinsdag 30 juni organiseren we weer de online training Factor C. In één ochtend leer je de mindset en methodiek van Factor C kennen, werk je met de vernieuwde Factor C-box en vertaal je een communicatievraagstuk naar een concrete communicatieaanpak. Natuurlijk met voorbeelden uit de praktijk én veel ruimte voor interactie.
Werk jij aan communicatievraagstukken binnen een publieke organisatie en wil je sterker worden in omgevingsgericht communiceren? Dan is deze training misschien precies wat je zoekt.
Bekijk de training van 30 juni of plan gerust een afspraak als je wilt sparren over jouw communicatievraagstuk.
