De ambitie is helder: in 2050 aardgasvrij. Gemeenten werken aan warmtetransities, wijkuitvoeringsplannen en participatietrajecten. Maar één vraag blijft vaak liggen: Hoe zorgen we dat inwoners ook echt in beweging komen? Zonder gedragsaanpak blijft de energietransitie vooral een beleidsverhaal.
Inwoners hebben op dit moment vaak nog de keuze om wel of niet mee te doen aan de energietransitie. Ze bepalen zelf of en wanneer ze stappen zetten. Maar die keuzevrijheid wordt in de komende jaren kleiner. Naarmate plannen concreter worden en collectieve oplossingen zoals warmtenetten worden gerealiseerd, verschuift de keuze van óf je meedoet naar hoe je meedoet. En op termijn kan die ruimte nog verder afnemen.
Juist daarom is dit hét moment om in te zetten op gedragsverandering. Niet wachten tot het moet, maar nu al zorgen dat inwoners begrijpen, vertrouwen krijgen en in beweging komen.
Participatie is nodig, maar niet voldoende
Veel gemeenten zetten stevig in op participatie. En terecht. Met een goede participatieaanpak, bijvoorbeeld via de methodiek van het Relevant Gesprek®, betrek je inwoners bij keuzes, creëer je betrokkenheid en verbeter je plannen. Maar participatie alleen verandert nog geen gedrag. Iemand kan betrokken zijn bij een plan, het begrijpen én ondersteunen… en tóch geen actie ondernemen.
Daar zit het verschil tussen:
- meedenken
- meedoen
Voor dat laatste is meer nodig.
CASI: van beleidsdoel naar gedragsverandering
De CASI-methodiek helpt om die stap te maken. CASI (Communicatie Activatie Strategie Instrument) is ontwikkeld door de Rijksoverheid en geeft structuur om gedrag gericht te beïnvloeden. In plaats van te starten met middelen (campagnes, subsidies, communicatie), begin je met een andere vraag: Welk gedrag willen we eigenlijk zien?
Bijvoorbeeld:
- Inwoners die een gesprek aangaan over aardgasvrij wonen
- Inwoners die zich aanmelden voor een warmtenet
- Of inwoners die zelf isolatiemaatregelen nemen
Vanuit dat gedragsdoel werk je systematisch terug.
Om je hierbij te helpen ontwikkelden we de Campagnewijzer CASI: een praktische en inspirerende tool waarmee je zelf effectieve gedragscampagnes opzet. De Campagnewijzer is gebaseerd op de CASI-methodiek en helpt je stap voor stap van gedragsvraagstuk naar campagnestrategie. Met een helder stappenplan, de beïnvloedingskaart als kapstok voor gedragssturing, concrete interventies én veel voorbeelden uit de praktijk kun je direct aan de slag. Zo maak je de stap van inzicht naar actie. De Campagnewijzer (ruim 100 pagina’s) is te bestellen voor €75 excl. btw en verzendkosten.
Wat houdt inwoners tegen?
In eerdere trajecten rondom energiearmoede zagen we al hoe belangrijk gedragsinzichten zijn. Voor de energietransitie zien we vergelijkbare patronen:
1. Emotie (hart)
Twijfel, wantrouwen en angst voor kosten of verkeerde keuzes. Wat als ik nu investeer en het straks anders moet?
2. Kennis (hoofd)
Onduidelijkheid over opties, subsidies en gevolgen. Wat betekent dit concreet voor mijn woning?
3. Omgeving (gedrag & anderen)
Afhankelijkheid van woningcorporaties, buren of collectieve oplossingen. Mijn buren doen nog niets, dus ik wacht ook.
Zonder inzicht in deze drempels blijven interventies vaak generiek en weinig effectief.
Van inzicht naar actie
Met CASI vertaal je deze belemmeringen naar gerichte interventies. Bijvoorbeeld:
- Vertrouwen vergroten – werk met herkenbare boodschappers: buurtgenoten, energiecoaches, ervaringsverhalen
- Duidelijkheid bieden – maak het concreet: wat betekent het voor mijn huis, mijn kosten en mijn situatie?
- Handelingsperspectief geven – kleine, haalbare eerste stappen in plaats van ‘grote sprongen’
- Sociale norm versterken – laat zien wat anderen al doen in de wijk
Zo wordt de stap van “ik weet het” naar “ik doe het” kleiner.
De kracht van combineren: participatie + gedrag
De echte kracht zit in de combinatie. Participatie zorgt voor betrokkenheid, betere plannen en draagvlak, terwijl CASI helpt om inwoners daadwerkelijk in beweging te krijgen en gedrag te veranderen. Samen zorgen ze ervoor dat plannen niet alleen worden gemaakt, maar ook echt worden uitgevoerd.
Aan de slag met jullie opgave?
Sta je als gemeente voor de uitdaging om inwoners te stimuleren richting aardgasvrij wonen? Dan is de kans groot dat dit vraagstuk niet alleen technisch of participatief is, maar vooral draait om gedrag. Met CASI helpen we je om scherp te krijgen welk gedrag nodig is, te begrijpen wat inwoners tegenhoudt en te kiezen voor interventies die écht werken.
👉 Wil je hiermee aan de slag? Maak kennis met de CASI-methodiek in ons gratis webinar of meld je aan voor een training CASI.
Schrijf je in voor de SIR communicatie & participatie Nieuwsbrief. Als abonnee op de Nieuwsbrief krijg je 15% korting op je deelname aan open inschrijving trainingen en alle producten uit de webshop. Na je aanmelding zie je meteen de kortingscode. Je code is direct geldig!
